Z myślą o środowisku

O pracy w Radzie ds. ekoMałopolski z burmistrzem Andrychowa Tomaszem Żakiem rozmawia Jarosław Zięba.

– Skąd wziął się pomysł powołania Rady ds. ekoMałopolski?
– Wynika on bezpośrednio z potrzeby przygotowania programów ochrony środowiska w Małopolsce. Uchwalenie programu pozwoli uruchomić środki wsparcia na różne programy ekologiczne. Zostałem zaproszony do tego gremium jako przedstawiciel samorządów naszego regionu, z czego się bardzo cieszę. 
Dzięki pracy w Radzie mogliśmy w szerszym gronie porozmawiać o tym, jakie są potrzeby i w jakim kierunku w zakresie ochrony środowiska powinniśmy iść. Jest to szczególnie ważne z punktu widzenia terenów poza Krakowem. Można powiedzieć, że posiedzenia Rady to coś w rodzaju burzy mózgów, w których,  oprócz samorządowców, udział biorą także naukowcy - przedstawiciele uczelni i instytutów badawczych, oraz reprezentanci organizacji zajmujących się ekologią. Było więc wiele głosów z różnych punktów widzenia. Co ważne, wiele naszych uwag zostało uwzględnionych.
– Przydało się doświadczenie z proekologicznych projektów prowadzonych w Andrychowie? 
– Andrychów jest gminą, która rzeczywiście pozyskuje sporo środków na działania proekologiczne. Także sytuacja związana z elektrociepłownią pozwoliła nam na ten problem spojrzeć z innej perspektywy. Myślę, że jest to znaczące, że od 1 marca w elektrociepłowni nie pali się węglem, a zdecydowanie bardziej ekologicznym gazem. To ograniczenie emisji do powietrza tysięcy ton pyłu zawieszonego. 
Z pewnością lokalne działania pomogły mi w pracach Rady.
 
– Jak wygląda obecnie stan prac nad programem ochrony środowiska w Małopolsce?
– Pierwsze wersja, która została nam przedstawiona była bardzo skrajna. Zawierała wiele ograniczeń i obowiązków nakładanych na gminy. Była dla nas, samorządowców, nie do zaakceptowania. W czasie konsultacji dopracowaliśmy się takiego rozwiązania, które marszałek Urynowicz przedstawił podczas Forum Wójtów i Burmistrzów w Krakowie i jednogłośnie stwierdziliśmy, że jest to wersja, która może być przedstawiona do uchwalenia przez Sejmik Województwa Małopolskiego. 
Nasze prace spowolnione zostały nieco przez epidemię koronawirusa i program ostatecznie ma być przyjęty nie przed wakacjami, jak to pierwotnie planowano, a dopiero we wrześniu. 
 
– Jakie zapisy dotyczące bezpośrednio mieszkańców regionu znalazły się w projekcie?
– Nacisk położony został na pomoc osobom, których nie stać na samodzielne działania. Rządowy program pomocy w wymianie starych palenisk zaczyna w tej chwili schodzić na dół, gdyż wojewódzkie fundusze ochrony środowiska nie były na tyle mobilne, aby szybko realizować wnioski, na które pieniądze były już wcześniej zabezpieczone. Apelowaliśmy o to, aby dać nam możliwość włączenia się w ten proces  i takie działania zaczynają być podejmowane. Rozdział środków już wkrótce zostanie przeniesiony na niższy poziom, co pozwoli na szybszą realizację wniosków i skuteczniejsze wydawanie przeznaczonych na ten cel funduszy.
 
–  Jednym z postulatów programu ekoMałopolska jest też powołanie w każdej gminie ekodoradców. Czy rzeczywiście jest taka szansa?
– To nie jest pomysł nowy. W naszej gminie ekodoradca działa już od wielu lat. Ostatnio zakupiliśmy na przykład kamerę termowizyjną, która służy mieszkańcom w analizie struktury budynków, aby znaleźć miejsca gdzie są największe straty ciepła. Działania te współfinansowane są w ramach programu Life. Jako ekoMałopolska chcemy, aby taki ekodoradca pojawił się w każdej gminie.  Będzie on określał kierunki, co dany mieszkaniec może zrobić, aby wymienić źródło ciepła i na tym zaoszczędzić. 
Trzeba pamiętać, że działania muszą być nastawione na konkretne efekty ekologiczne i ekonomiczne.  Nie ma sensu wymieniać starego pieca na nowy o tej samej mocy. Zawsze inwestycja taka powinna być połączona z redukcją mocy, która możliwa będzie dzięki termomodernizacji budynków – ociepleniu czy wymianie okien. Tylko wtedy będzie to odczuwalne zarówno dla portfeli mieszkańców jak i dla środowiska. 
 
– Jakimi innymi sprawami zajmuje się Rada?
– Nowością jest propozycja dotycząca przeznaczania danego procentu budżetu każdej gminy na działania proekologiczne.  Pierwotnie mówiło się o trzech procentach budżetu, ostatecznie zeszliśmy do jednego. Jest to przełomowe rozwiązanie w tym zakresie. Część z tych pieniędzy przeznaczana będzie także na edukację ekologiczną, która jest równie ważna jak same działania, gdyż świadomość ekologiczna, szczególnie wśród osób starszych, jest niewielka. Jest to pokłosie tego, że osoby w średnim wieku i starsze wychowane były w zupełnie innych realiach. 
Musimy zdawać sobie sprawę, że działania proekologiczne są niezbędne, gdyż musimy zadbać o swoje zdrowie. Statystyki są przerażające, w Polsce aż 40 tysięcy ludzi rocznie umiera ze względu na zanieczyszczenie powietrza. Dla wyobraźni – 40 tysięcy to tyle, co wszyscy mieszkańcy gminy Andrychów. Oznacza to, że co roku jedna taka gmina znika w następstwie złej jakości powietrza. 
 
– Wiele osób, mimo iż opłaty za wywóz śmieci, także plastiku, mimo tego spala wytwarzane w swoich gospodarstwach odpady zamiast oddać je na składowisko.
– Tak, to spory problem, który wynika z braku świadomości ekologicznej, o czym już wspominałem. 
Na posiedzeniach Rady rozmawialiśmy także na temat kontroli palenisk. Złożyłem wniosek, aby kary za palenie śmieci czy plastików były bardziej dotkliwe. W tej chwili maksymalny mandat to 500 zł. Właśnie tyle kosztuje kontrola jednego paleniska. Gminy nie chcą więc sprawdzać palenisk, gdyż koszty tych działań są dużo większe niż wpływy z kar. Poza tym uważam, że kara musi być dotkliwa. Tylko wtedy przyniesie ona efekt. 
Pocieszające jest to, że ta świadomość rośnie. Ludzie już teraz sami zwracają uwagę na to, aby sąsiad nie palił śmieci czy plastików. 
 
– Dziękuję za rozmowę.
 
 
 
Rada ds. ekoMałopolski jest ciałem doradczym Marszałka Województwa Małopolskiego.  Do zadań Rady należy m.in. konsultacja planu działań samorządu w zakresie ochrony środowiska oraz konsultacja projektów dokumentów strategicznych w tym zakresie, m.in. Programu Strategicznego Ochrona Środowiska, Programu ochrony powietrza, Planu gospodarki odpadami, Programu ochrony przed hałasem czy Planu Działań dla Klimatu i Energii. 


Lista wiadomości
Strona główna

Reklama

Reklama

Reklama


Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama